Ey kör ! Bu yer, bu gök, bu yıldızlar boştur boş !

Bırak onu bunu da gönlünü hoş tut hoş !

Şu durmadan kurulup dağılan evrende

Bir nefestir alacağın, o da boştur boş !

*

Bir yürek ki yanmaz yürek denir mi ona

Sevmek haram yüreğinde ateş olmayana

Bir günü sevgisiz geçirdinse yazık

En boş geçen günün o gündür inan bana

*

Her sabah yeni bir gün doğarken,

Bir gün de eksilir ömürden;

Her şafak bir hırsız gibidir

Elinde bir fenerle gelen.

*

Dünya dediğin bir bakışımızdır bizim ;

Ceyhun nehri kanlı göz yaşımızdır bizim ;

Cehennem, boşuna dert çektiğimiz günler,

Cennetse gün ettiğimiz günlerdir bizim.

*

Yaşamanın sırlarını bileydin

Ölümün sırlarını da çözerdin ;

Bu gün aklın var, bir şey bildiğin yok:

Yarın, akılsız, neyi bileceksin?

*

Ovada her kızıl lalenin teni

Bir padişahın kanıyla beslendi.

Yerden biten şu mor menekşe yok mu ?

Bir güzelin yanağındaki bendi.

*

Beni özene bezene yaratan kim ? Sen !

Ne yapacağımı da yazmışsın önceden.

Demek günah işleten de sensin bana :

Öyleyse nedir bu cennet cehennem ?

*

İnsan bastığı toprağı hor görmemeli :

Kim bilir hangi güzeldir, hangi sevgili.

Duvara koyduğun kerpiç yok mu, kerpiç ?

Ya bir Şah kafasıdır, ya bir vezir eli !

*

Varlığın sırları saklı senden, benden;

Bir düğüm ki ne sen çözebilirsin ne ben.

Bizimki perde arkasında dedi-kodu :

Bir indi mi perde, ne sen kalırsın, ne ben.

*

Adam olduysan hesap ver kendine :

Getirdiğin ne? Götürdüğün ne?

Şarap içersem ölürüm diyorsun :

İçsen de öleceksin, içmesen de!

*

Camiye gittim, ama Allah bilir niye :

Ne namaz kılmaya, ne dua etmeye.

Eskiden bir kilim aşırmıştım camiden :

O eskidi gittim yenisini yürütmeye.

*

Bir kuş gördüm yüce Tus kalesinde,

Keykavus'un kafa tası pençesinde.

Sorup duruyor kafaya. Hani? Nerde?

Adamların, davul dümbeleğin nerde?

*

Gökte bir öküz varmış, adı Pervin;

Bir öküz de altındaymış yerin.

Sen asıl iki öküz arasında

Tepişmesine bak şu eşeklerin!

*

Bir sır var, çözdüklerimizden başka!

Bir ışık var, bu ışıklardan başka.

Hiçbir yaptığınla yetinme, geç öteye.

Bir şey daha var bütün yaptıklarından başka.

*

Dün özledim de seni coştum birden bire;

Çıktım senin yerin dedikleri göklere.

Bir ses yükseldi ta yukarda, yıldızlardan:

Gafil, dedi; bizde sandığın Tanrı sende!

*

Şeyh fahişeye demiş ki: - Utanmaz kadın;

Her gün sarhoşsun, onun bunun kucağındasın.

Doğru demiş fahişe, ben öyleyim; ya sen?

Sen bakalım göründüğün adam mısın?

*

Önce kendine gel, sonra meyhaneye;

Kalender ol da gir kalenderhaneye.

Bu yol kendini yenmişlerin yoludur:

Çiğsen başka bir yara git eğlenmeye.

*

Bilge, yüce varlığın seyrine dalar;

Gafil ise onda dostluk düşmanlık arar.

Deniz, deniz olduğu için dalgalanır,

Çöpe sor, hep onun hep unun içindir dalgalar.

*

Şarap içti mi, dilenci sultanlaşır;

Tilki çıkar deliğinden, aslanlaşır;

Yaşlı başlı adam delikanlılaşır;

Delikanlı yaşça başça olgunlaşır.

*

Ben olmayınca bu güller, bu sevgiler yok.

Kızıl dudaklar, mis kokulu şaraplar yok.

Sabahlar, akşamlar, sevinçler, tasalar yok.

Ben düşündükçe var dünya, ben yok o da yok.

*

Tanrı evrenin canı, evrense tek bir beden

Melekler bu bedenin duyuları hep birden

Yerde gökte canlı cansız ne varsa birer uzuv:

Budur Tanrı birliği, boştur başka her söylenen.

*

Yaşamanı akla uydurman gerekir,

Ama bilmezsin akla uygun olan nedir;

Bereket ali çabuktur Zaman ustanın,

Başına vura vura sana da öğretir.

*

HAYYAM'IN TERÂNELERİ SADIK HİDAYET

Var mı dünyada günaha girmeyen? Söyle.

Günah işlemeyen nasıl yaşar? Söyle.

Ben kötü ediyorum, sen kötü cevap veriyorsun.

Nedir öyleyse aramızdaki fark? Söyle.

*

Ey yanmışa yanmış, daha da yanası!

Cehennem ateşi seninle tutuşası!

Niceye dek diyeceksin " Rahmet et Ömer'e "?

Sana mı düştü Tanrı'ya rahmet öğretmek tasası?

*

Yazık , gençliğin defteri dürüldü gitti!

Hayatın o taze baharı güz oldu gitti!

Adına gençlik denilen şey var ya,

Anlamadım ki; ne zaman geldi, ne zaman gitti!?

*

İstemedim ben; zorla beni var etti.

Hayret dışında hayatıma ne ilave etti?

Gidiyoruz ikrahla şimdi;bilmiyoruz neydi

Bundan amaç: Geldi, kaldı, gitti?

*

Senin için donatsalar alemi ,

İnanma ona; inanmaz zira akıl sahibi.

Gider senin gibi çoğu, gelir bir nicesi;

Almaya bak nasbini; alacaklar zira seni.

*

Derler ki: Cennet var, huri ve kevser var.

Mey ırmağı var, süt, bal ve şeker var.

Doldur bade kadehini, ver elime;

Bin veresiyeden iyi bir peşin var.

*

HAYYAM'LA İLGİLİ KİTAPLAR

Hayyam Sabahattin Eyüpoğla Cem Yay.1973

Rubaiyat-ı Ö.Hayyam İ.Nadir Atasoy Berfin 2001

Hayyam'ın Teraneleri Sadık Hidayet YKY.2000

Yıldızların Efendisi Hayyam Harold Lamb Yurt . 1999